Inspirerend voorbeeld: Jeugdconsulenten bij de huisarts

Wat gaat er wél goed in je leven? Het lijkt zo’n vanzelfsprekende vraag, maar als jongeren een probleem hebben, gaat het gesprek toch vaak vooral over wat er mis is. In Hardenberg kijken de jeugdconsulenten bij de huisarts naar het complete plaatje. ‘Daardoor is het gesprek minder gericht op medicaliseren en diagnosticeren, maar kijken we met een holistische blik. En dat kan een echte eye-opener zijn’, zeggen jeugdconsulenten Evert Schutte en Madelon Immink.

Jeugdconsulenten bij huisarts nemen de tijd voor jongeren

De twee gebruiken, net als hun drie collega-jeugdconsulenten bij de intake vaak het spinnenweb van Positieve Gezondheid. Daardoor gaat het gesprek over álle levensgebieden, ook die waarop het wél goed gaat. ‘Als een jongere last heeft van depressieve klachten helpt het soms om samen breder te kijken. Zo ontstaat er ruimte om naast zorgen ook krachten en positieve aspecten te zien. Regelmatig blijkt dan dat het gevoel dat ‘alles fout gaat’ niet klopt met de werkelijkheid, maar dat één of twee dingen zoveel gewicht hebben gekregen dat ze het hele beeld bepalen’, legt Evert uit. Tijdens zijn opleiding pedagogiek heeft hij onderzocht hoe het gedachtengoed van Positieve Gezondheid (en in het bijzonder het spinnenweb) van meerwaarde kan zijn in de intakefase. Hij verkende hoe deze tool helpt om niet alleen problemen in kaart te brengen maar ook krachten, veerkracht en betekenisvolle aspecten in het leven van jongeren. Hij stelde twee jaar geleden voor om dit in te zetten bij de intake. Nu werken alle jeugdconsulenten bij de huisartsen ermee, en zijn ze er enthousiast over. Ze krijgen in januari allemaal nog een training. ‘We merken dat het werkt en dat motiveert enorm’.

Een gesprek met een jongere duurt drie kwartier tot een uur. De jeugdconsulenten kunnen in totaal 5 tot 7 gesprekken voeren. ‘Soms gaat het na twee gesprekken al beter, soms is ook een verwijzing nodig voor hulpverlening. Het normaliseren en de contacten met het voorliggend veld helpen hierbij’, zegt Madelon. Zo werd een jongen die voor Corona heel actief was bij de voetbalclub door het gesprek getriggerd om weer te gaan sporten.

Soms wordt in het gesprek met een kind of jongere (al dan niet met een ouder erbij) duidelijk dat er dingen in het gezin spelen die achter het probleem zitten. Dan kan de jeugdconsulent ook daar hulp voor inschakelen.

Evert en Madelon zien kinderen en jongeren met uiteenlopende problemen. Bijvoorbeeld: somberheid, eenzaamheid, suïcidale gedachten en traumaverwerking komen veel voor. Ook worden kinderen aangemeld omdat er een test nodig is voor bijvoorbeeld autisme of ADHD. Evert: ‘In plaats van te verwijzen hanteren we een brede, holistische benadering waarin we ook kijken naar de context van het kind. Wat speelt er nog meer in hun leven, in het gezin, op school? Soms is dan iets anders nodig dan een diagnose’.  

Volgens Madelon vinden kinderen het gesprek aan de hand van het ingevulde spinnenweb interessant. ‘En jongeren vinden het ook prettig dat ze gehoord en gezien worden en dat echt naar hun situatie wordt gekeken en niet alleen over hun probleem wordt gepraat’.

De jeugdconsulenten die inmiddels bij de betrokken huisartsenpraktijken in de gemeente Hardenberg werken, zijn geen behandelaren. Ze voeren gesprekken en verwijzen indien nodig door. Maar ze proberen ook te normaliseren. ‘Het lijkt in onze maatschappij wel of alles perfect moet zijn. Jongeren ervaren ook druk van social media’, weet Madelon. ‘We bespreken ook dat verdriet en pijn bij het leven horen. Verdriet, rouw of onzekerheid kunnen ontstaan door ingrijpende gebeurtenissen, zoals het verlies van een dierbare of de scheiding van ouders. We ondersteunen jongeren in het leren omgaan met deze emoties. En erover praten kan al helpen’, vult Evert aan.

Door de korte lijntjes met welzijnsorganisaties, maatschappelijk werk en jeugdgezondheidszorg kan maatwerk worden geleverd voor een eventueel vervolg. Van een jongereninloop tot een rouw- en verliesgroep bijvoorbeeld. ‘We kennen het voorliggende veld goed, de lijntjes zijn kort’, zegt Madelon.

Ook bezig met Positieve Gezondheid voor de jeugd? Meer info via evert.schutte@hardenberg.nl